1-oktabrdagi maʼmuriy brifingda davlat yigʻdasi faxriylari uchun jarohat darajalari meʼyorlarini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi eʼlon qilingani haqida qisqacha xabar bergan edik. Oʻshanda qaysi daraja qanday oʻzgarishi aniq maʼlum boʻlmagani uchun “asl matnni tekshirish kerak” deb qoldirgan edik, endi esa Milliy ishtirok etuvchi qonunchilik markaziga yuklangan ijro nizomi va ijro qoidalarining oʻzgartirilishi toʻgʻrisidagi asl matnni (eski va yangi qoidalar solishtirma jadvali) oʻzim koʻrib chiqdim. Xabarlarda aytilganidek, bu oʻzgarishlar faqat “yumshatish” xarakteriga ega emas, shuning uchun tibbiy koʻrikdan oʻtishni kutayotganlar mazmunni eʼtibor bilan oʻrganib chiqishlari kerak.
1. Barmoqlar yoʻqolishi va bosh barmoq boʻgʻimi nogironligi boʻyicha 7-daraja tan olish doirasining kengaytirilishi
Ijro qoidalari 4-ilovasi (Tana aʼzolari boʻyicha shikastlanish darajasini belgilash) tarkibidagi ‘Qoʻl va barmoqlar nogironligi’ 7-toifasi quyidagicha oʻzgaradi.
| Tasnif raqami | Amaldagi holat | Tahrirlangan loyiha |
|---|---|---|
| 7311 2) | Ikkinchi barmoqni distal falanges (barmoqning uchi boʻgʻimi) yuqorisida yoʻqotgan shaxs | Ikkinchi, uchinchi yoki toʻrtinchi barmoqlardan birini distal falanges yuqorisida yoʻqotgan shaxs |
| 7311 3) | Boshqa barmoqlarni proksimal falanges (barmoqning asosiy boʻgʻimi) yuqorisida yoʻqotgan shaxs | Kelasi barmoqni proksimal falanges yuqorisida yoʻqotgan shaxs |
| 7311 4) | (Mavjud emas) | Bosh barmoqning uch qismining yarimidan koʻproq qismini yoʻqotgan shaxs (Yangi qoʻshildi) |
| 7312 2) | (Mavjud emas) | Bir qoʻlning bosh barmoq boʻgʻinlaridan birida harakatlanish doirasi yarimidan koʻproq cheklangan yoki qotib qolgan shaxs (Yangi qoʻshildi) |
- Asosiy oʻzgarish: Hozirda uchinchi va toʻrtinchi barmoqlar proksimal falanges (asosiy boʻgʻim) yuqorisida yoʻqotilgan boʻlsa 7-toifaga kirgan, tahrirlangan loyihaga koʻra esa distal falanges (uchki boʻgʻim) yuqorisida yoʻqotilgan boʻlsa ham 7-toifaga kiradi. Bosh barmoq boʻyicha esa 2 ta boʻgʻin cheklanishi kerak edi, endi 1 ta boʻgʻinning yarimidan koʻproq qismi cheklanishi ham 7-toifaga kiradi.
- Birgalikda tartibga solinadigan bandlar: Ijro qarorining 3-ilovasi 7-toifa 7315 (Bosh va ikkinchi barmoqlardan tashqari 2 ta yoki undan koʻproq barmoqni distal falanges yuqorisida yoʻqotgan shaxs) bekor qilinadi. Uchinchi yoki toʻrtinchi barmoqning faqat birini yoʻqotish ham 7311 bandiga mos keladigan boʻlganligi sababli, takrorlanuvchi bandlar oʻchirilayotgan koʻrinadi.
- Davlat vaxovat nogironlik tashxisi beruvchi organ: Yozma koʻrib chiqishga oid nogironlik tashxisi berishi mumkin boʻlgan shifoxonalar roʻyxatiga Milliy Yongʻin xizmati shifoxonasi ham qoʻshildi (Ijro qarorining 13-moddasi 2-bandi 1-qismi).
2. Qoʻl va oyoq boʻgʻimlari nogironligi 6-toifa 2-bandi ‘bir qoʻl’dan ‘ikki qoʻl’ga oʻtadi
Ushbu tuzatishlarning eng eʼtiborli va ehtiyotkorlik bilan koʻrilishi kerak boʻlgan qismi.
- 6-daraja 2-band 7121 (qoʻl): Amaldagi “Bir qoʻlning 3 ta asosiy boʻgʻinidan 2 tasi harakatlanish doirasi har biri 1/4 dan ortiq cheklangan shaxs” → Tuzatish loyihasi: “Ikki qoʻlning 3 ta asosiy boʻgʻinidan 2 tasi…”
- 6-daraja 2-band 8119 (oyoq): Amaldagi “Bir oyoqning 3 ta asosiy boʻgʻinidan 2 tasi funksional nuqsonga ega shaxs (harakat doirasi 1/4 dan ortiq cheklangan, boylam shikastlanishi natijasida instabilite 10 mm dan yuqori, degenerativ oʻzgarishlar KL darajasi III yoki undan yuqori)” → Tuzatish loyihasi: “Ikki oyoqning…”
Matn koʻrinishiga koʻra, faqat bir qoʻl yoki bir oyoqda nuqson boʻlgan holatlarda 6-daraja 2-bandga mos kelish qiyinlashadi. Bunday holatda qaysi daraja belgilanishi haqida ushbu tuzatish loyihasi eʼlonidan aniq maʼlumot berilmagan (⚠️ Asl matnni tekshirish zarur). Milliy vatanxonlar vazirligi tuzatish sababini “boshqa aʼzolaridagi jarohat darajalari bilan adolatli nisbatni hisobga olgan holda yumshatish va moslashtirish” deb izohlagan.
Oʻlchov usullari ham qatʼiyroq boʻladi. Qoʻl va oyoq boʻgʻinlari harakat doirasini baholashda oddiy vizual tekshiruv va fizik koʻrik asos qilib olinadi. Agar faol yoki passiv harakat doirasi orasidagi farq katta boʻlsa yoki oʻlchov natijalari jarohatlangan aʼzodagi holatga mos kelmasa, CT yoki MRI kabi yumshoq toʻqimalarni vizual tekshirish orqali tasdiqlanishi kerak. Agar qayta oʻlchish yoki qoʻshimcha tekshiruvlar ham tafovutni bartaraf etmasa, ushbu harakat doirasi cheklanishi darajani belgilash uchun asos sifatida ishlatilmaydi.
3. Koʻkrak qavsi, qorin va umurtqa pogʻonasi boʻyicha meʼyorlar ham oʻzgartirildi
- Non-small cell lung cancer (kichik hujayrali boʻlmagan oʻsimta) 3A bosqichi: 6-daraja 3-band (5110)dan chiqarib tashlanib, 6-daraja 2-bandga (5108) koʻtariladi. 1 va 2-bosqichlar 6-daraja 3-band sifatida qoladi.
- Monoklonal gammapatiyasi (MGUS): 6-daraja 3-banddagi radikal davolash boʻlimidan chiqarib tashlanadi va tashxis qoʻyilgandan soʻng kuzatuvda boʻlgan shaxslarni 7-daraja (5111) sifatida tan olish boʻyicha yangi band qoʻshiladi.
- Disk herniasi ‘aniq nerv siqilishi’: MRI yoki CT tekshiruvida ekstruziya (extrusion), sequestrasiya (sequestration), kleyka nervasi atrofidagi miya-umurtqa suyuqligi signalining yoʻqolishi yoki nervi teshigining torayishi natijasida nerv ildizining deformatsiyasi holatlaridan biri tasdiqlangan va ushbu segment klinik simptomlar hamda nevrologik koʻrik bilan mos keladigan holat deb taʼriflanadi.
- Ankilozir qiluvchi spondilit: Vizual tekshiruvda yuqori darajadagi sakrum-iliq boʻgʻin yalligʻlanishi (Grade Ⅳ) tasdiqlansa, 7-daraja (6109) sifatida tan olishni nazarda tutuvchi qoʻshimcha qoida joriy etiladi.
Qachondan boshlab va kimlarga nisbatan qoʻllaniladi?
- Bosqich: Qonun loyihasini eʼlon qilish (Milliy faxr-avlod vazirligi qarori №2026-251, ijro etuvchi nizom №2026-252), fikr bildirish muddati 2026. 9. 30.~11. 9.
- Amal qilish sanasi: Har ikkala tuzatish loyihasi eʼlon qilingan kundan boshlab kuchga kiradi. Eʼlon qilish vaqti hali aniqlanmagan.
- Qoʻllanilish doirasi: Yangilangan ilovalar amaliyotga kirganidan keyin tibbiy koʻrikdan (Milliy faxr-avlod toʻgʻrisidagi qonunning 6-3-moddasi) oʻtadigan shaxslarga nisbatan qoʻllaniladi. Avvalroq qaror chiqarilgan shaxslarga nisbatan orqaga qaytarib qoʻllanilmaydi.
- Fikr bildirish: Milliy qonunchilik ishtirokchilar markazi onlayn platformasi yoki Milliy faxr-avlod vazirligi tekshiruv meʼyorlari boʻlimi (pochta, elektron pochta, faks) orqali.
Tibbiy koʻrikdan oʻtish arafasida turganlar nimalarga eʼtibor berishlari kerak
- Barmoq yoʻqolishi natijasida daraja yetarli boʻlmagan deb topilganlar: Uchinchi yoki toʻrtinchi barmoqning uchlari yoʻqolgan boʻlsa, bosh barmoqning yarmi yoʻqolgan boʻlsa yoki bosh barmoq boʻgʻimining harakatlanish doirasi cheklangan boʻlsa, tuzatish kuchga kirganidan keyin qayta koʻrikdan oʻtish uchun ariza berishni koʻrib chiqish mumkin. Qayta tibbiy koʻrikka qaror chiqarilgan sanadan 2 yil oʻtgan boʻlsa yoki holatning qaytalanishi/kuchayishi kabi sabablar mavjud boʻlgandagina ariza berish mumkin, shuning uchun avval oxirgi qaror chiqarilgan sanani tekshirib oling.
- Bir qoʻl/oyoq boʻgʻimlarining 2 ta nuqtasidagi nuqson sababli 6-daraja 2-bandni kutayotganlar: Agar tuzatish loyihasi oʻzgarishsiz tasdiqlansa, bir xil holatda boʻlgan shaxslar ham 6-daraja 2-bandga mos kelmasligi mumkin. Agar yangi yoki qayta tibbiy koʻrik jadvali belgilangan boʻlsa, amal qilish muddati oldidan yoki keyin qoʻllaniladigan meʼyorlar farq qilishi mumkinligini yodda tuting.
- Boʻgʻim nuqsonlari boʻyicha umumiy: Harakatlanish doirasi oʻlchovlari va rentgen tasviri (vizual koʻrinish) bir-biriga mos kelgan taqdagina tan olinadigan tizim shakllanadi. Tibbiy hujjatlarda faqat X-ray emas, balki MRI yoki CT natijalari bor-yoʻqligi hamda oʻlchov burchaklari qayd etilganligini tekshirib, tayyorlab qoʻyish tavsiya etiladi.
Maʼmuriy vakil idorasi xizmatlari
Hwang Yunsang (黄允相) maʼmuriy vakil idorasi milliy faxr-avlodlar va faxr-avlodlikni qoplovchi shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun ariza soʻrovnomasi va tegishli hujjatlarni tayyorlash, qayta tibbiy koʻrik va qayta ekspertiza koʻrigiga ariza berish boʻyicha hujjatlarni tayyorlash va topshirish, shuningdek, tibbiy daraja boʻyicha eʼtiroz bildirish va maʼmuriy shikoyat qilish uchun hujjatlarni tayyorlash xizmatlarini koʻrsatadi. Roʻyxatdan oʻtish tartibi Milliy faxr-avlodlar va faxr-avlodlikni qoplovchi shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish tartibi va kerakli hujjatlar boʻlimida keltirilgan.
Xulosa
- Uchinchi yoki toʻrtinchi barmoq uchlarining yoʻqolishi, bosh barmoq uchining yarmi yoʻqolishi va bosh barmoq boʻgʻimining harakatlanish doirasi cheklanishi 7-daraja sifatida yangi qoidalar doirasiga kiritiladi.
- Qoʻl yoki oyoqning 3 ta asosiy boʻgʻimidan 2 tasi nuqson boʻlganlik uchun 6-daraja 2-band “bir qoʻl (oyoq)“dan “ikki qoʻl (oyoq)“ga oʻzgartiriladi va harakatlanish doirasi rentgen tasviri bilan mos kelmasa, qaror chiqarish uchun asos sifatida ishlatilmaydi.
- Qonun eʼlon qilingan kundan boshlab kuchga kiradi va amal qilish muddatidan keyin tibbiy koʻrikdan oʻtadigan shaxslarga nisbatan qoʻllaniladi. Fikrlarni 11-noyabrga qadar bildirish mumkin.
Manba: Milliy qonunchilik ishtirokchilar markazi · Milliy faxr-avlodlar toʻgʻrisidagi qonunning baʼzi qismlarini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi taklif (Milliy faxr-avlodlar vazirligi tekshiruv meʼyorlari boʻlimi), Milliy qonunchilik ishtirokchilar markazi · Milliy faxr-avlodlar toʻgʻrisidagi qonunning ijro etuvchi nizomining baʼzi qismlarini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi taklif
Ushbu maqola Hwang Yunsang maʼmuriy vakil idorasi tomonidan ochiq maʼlumotlar asosida tayyorlangan maʼmuriy yangiliklar yoʻnalishidir. Individual holatlarga nisbatan qoʻllanilishi boʻyicha tegishli organlardan tasdiqlash talab etiladi.