“Maxsus binolarni tartibga solish toʻgʻrisidagi maxsus choralar toʻgʻrisidagi qonun” (21820-sonli qonun) 17-dekabr kuni kuchga kiradi. 27-sentabr yozilgan maqolada mos kelish shartlarini bayon etganimizda, “bildirishnoma muddati ijro hujjati chiqargandan soʻng qayta tekshirilishi kerak” deb yozgan edik, transport va infratuzilma vazirligi 30-sentabr kuni ushbu ijro hujjati loyihasini qonunchilikdan bildirish uchun eʼlon qildi (Transport va infratuzilma vazirligi eʼloni №2026-1241). Qonun tomonidan ijro hujjatiga topshirilgan bildirishnoma muddati, taqdim etiladigan hujjatlar va yongʻin xavfsizligi standartlari ushbu safar ilk bor raqamlar bilan belgilandi.
1. Bildirishnoma muddati va taqdim etiladigan hujjatlar
Bildirish muddati (Taklifning 4-bandi): 2026-yil 17-dekabrdan 2028-yil 16-iyungacha davrni tashkil etadi. Nizom ham 2028-yil 16-iyungacha amal qiladi va ushbu muddatdan oldin bildirish berilgan binolar muddat tugaganidan keyin ham ushbu nizomga muvofiq bo’ladi (Qo’shimcha 2- va 3-bandlar).
Taqdim etiladigan hujjatlar (Taklifning 6-bandi): 1-sonli shakldagi Maxsus bino bildirish varaqasiga quyidagi hujjatlarni ilova qilib, shahar, viloyat yoki tuman hokimi (maʼmuriy vakil)ga topshiriladi.
- Arxitektor tomonidan tayyorlangan loyiha hujjatlari (joylashuv rejasi, reja, fasad rejasi, kesim rejasi)
- Arxitektor tomonidan tayyorlangan dala tekshiruvi dalolatnomasi (2-sonli shakl)
- Yer uchastasi chegarasi va ushbu yerga egalik qilish yoki foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar
Agar bino ruxsatnoma yoki bildirishsiz qurilgan bo’lsa, loyiha hujjatlari binoning butun qismini, agar ruxsatnoma olingan bo’lsa-yu, lekin boshqacha qurilgan bo’lsa, faqat ruxsatnoma/bildirish paytidagi chizmalardan farq qiluvchi qismlarni tayyorlash kerak. Bildirish varaqasi bo’yicha ko’rib chiqish muddati 30 kunni tashkil etadi va bildirish varaqasida qoidabuzarlik turi (yangi qurilish, kengaytirish, katta ta’mirlash, maqsadni o’zgartirish va h.k.), qavatlar bo’yicha qoidabuzarlik natijasida yuzaga kelgan maydon, ijroiy majburiyat (shartli jarima) tayinlanish soni, miqdori va to’langan summasi uchun kataklar mavjud.
Dala tekshiruvi dalolatnomasini amaldorlar o’z vakili sifatida yozishi holati (Taklifning 5-bandi): “Qishloq va qishloq xo’jaligi hududlarini tartibga solish to’g’risidagi qonun”ga muvofiq hayotiy muhitni tartibga solish loyihalari hamda “Tabiiy ofatga qarshi choralar to’g’risidagi qonun”ga muvofiq ofatlarni tiklash loyihalari kabi davlat siyosati loyihalariga kiruvchi binolar uchun shahar, viloyat yoki tuman hokimi tomonidan tayyorlangan dala tekshiruvi dalolatnomasi bildirish o’rnini bosishi mumkin.
2. Yo’l 30m, gidrant 20m, yong’in xavfsizligiga xalaqit bermaydigan binolar meʼyorlari
Qonunlar, hatto yer va yo’l munosabati kabi “Arxitektura toʻstatlari” meʼyorlarini buzgan binolar ham, yongʻin xavfsizligi nuqtai nazaridan toʻgʻri deb topilsa, ularni qonuniylashtirishga imkon beradi. Nizomning 7-moddasi boʻyicha, shahar, tuman yoki viloyat hokimi yongʻin xavfsizligi boʻlimi boshligʻi bilan maslahatlashgan holda, quyidagi holatlardan biri mavjud boʻlsa, bunday binoni qonuniy deb tan olishi mumkin:
- Kengligi 4m dan yuqori boʻlgan yoʻl chegarasidan 30m ichkarida binoning barcha qismlari yoki bir qismi joylashgan binolar
- Boshqa inshootlarga oʻrnatilgan yongʻin oʻchirish gidranti (fire hydrant)dan 20m ichkarida binoning barcha qismlari yoki bir qismi joylashgan binolar
- Bogʻ, daryo, maydon, bolalar maydonchasi, ommaviy maydon yoki yashil hududlar kabi qurilish qilishga ruxsat etilmagan ochiq maydonlar bilan chegaradosh boʻlgan yerlardagi binolar
Agar muammo koʻcha bilan bogʻlanish talabi (masalan, tūgʻmaz koʻcha ichidagi uylar kabi) boʻlgan boʻlsa, birinchi navbatda xaritadan ushbu masofaviy meʼyorlarni qayta tekshirib koʻrish lozim.
3. Istisno qilinadigan hududlar, shartli foydalanishga ruxsat berish
Doimiy tabiiy ofatlar hududi va atrof-muhitni tartibga solish hududi (1-qoida 3-modda): Ushbu hudud ichidagi ma’lum bir ob’ektlar maxsus choralar ko’riladigan ob’ektlar ro’yxatidan chiqariladi. Mayor, okrug yoki tuman boshqachasi mahalliy kengashning roziligi bilan ushbu hududlarni belgilaydi va mezonlar quyidagilardan iborat:
- Doimiy tabiiy ofatlar hududi: Siltiq, toʻfon, suv koʻtarilishi va boshqalar natijasida oxirgi 5 yil ichida kamida 1 marta suv bosishi sodir boʻlgan va shunday holat takrorlanishi kutilayotgan hududlar, drenaj tizimi mavjud boʻlmagan yoki yetarli boʻlmagan daryo boʻylari, balandligi 5 metrdan yuqori boʻlgan nosoz devorlar yoki qiyaliklar tufayli qulish sodir boʻlgan joylar va boshqalar.
- Atrof-muhitni tartibga solish hududi: Atrof-muhitning ifloslanishini oldini olish, shahar koʻrinishini va yashash muhitini tartibga solish zarur deb topilgan hududlar va boshqalar.
Hudud belgilanganidan soʻng, uning nomi, joylashuvi, yer parchasi va maydoni rasmiy eʼlonlar va kundalik gazetalarda eʼlon qilinadi. Hozircha belgilash jarayoni amalga oshirilmaganligi sababli, tegishli shahar, okrug yoki tuman maʼmuriyatining ushbu hududni qayerga belgilashini eʼlonlar orqali kuzatib borish kerak.
Shartli foydalanishga ruxsat berish (1-qoida 8-modda): Jarima yoki ijro majburiyati toʻlovlari toʻliq toʻlanmagan taqdirda, shartli ravishda foydalanishga ruxsat berish hujjati berilishi mumkin. Bunday holatda ob’ekt roʻyxatida (binolar reyestri) “jarima va ijro majburiyati toʻlovlarini toʻlash sharti” hamda ijro muddati aniq koʻrsatiladi. Agar toʻlanmagan summa mavjud boʻlsa, bu shart foydalanishga ruxsat berilgandan keyin ham ob’ekt roʻyxatida saqlanib qolishini anglatadi.
Koʻp oilaviy uyning foydalanish maydoni (1-qoida 2-modda): Qonunchilikdagi “har bir oila uchun foydalanish maydoni 85 m² dan kam” degan mezon, “Uy-joy toʻgʻrisidagi qonun”ga muvofiq hisoblangan yashash maydoni sifatida qaraladi.
Qachondan boshlab va kimlar uchun
- Bosqich: Qonunchilikni eʼlon qilish, fikr bildirish 2026-yil 30-sentabr ~ 9-noyabr (Milliy infratuzilma, transport va aholi punktlari vazirligi - Qurilish siyosati boʻlimi)
- Amal qilish: Eʼlon qilingan kundan boshlab. Qonunning amal qilish sanasi (17-dekabr)ga mos ravishda eʼlon qilinishi kutilmoqda, biroq eʼlon qilish sanasi ⚠️ Asl matnni tekshirish kerak
- Subʼektlar: 2023-yil 31-dekabr holatiga koʻra, amalda qurib bitkazilgan kichik hajmdagi aholi punktlari uchun moʻljallangan qonunbuzar binolarning quruvchilari, egalari, ushbu uyni sotib olganlar yoki ijaraga olganlar.
Hozir nimalarni tayyorlash kerak
- Tugatish sanasi boʻyicha dalillar: 2023-yil 31-dekabr holatiga koʻra binoning allaqachon qurilganligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni (aerofoto, ijroiy jarimalar toʻlovi haqidagi maʼlumotlar, ijara shartnomalari, elektr va suvdan foydalanish hisoboti va boshqalar) toʻplab qoʻying.
- Ijroiy jarimalar toʻlovi haqidagi maʼlumotlarni tartibga solish: Arizada jarimalar soni, miqdori va toʻlangan summani koʻrsatish kerak boʻlganligi sababli, bildirishnomalar va toʻlov kvitansiyalarini oldindan tayyorlab qoʻysangiz, hujjatlarni toʻldirish tezroq amalga oshiriladi.
- Yer huquqlarini tekshirish: Agar bina boshqa shaxsga tegishli yer yoki davlat/kommunal yer ustida boʻlsa, foydalanishga ruxsatnoma (jamlangan binolar toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq qarorlar bilan bir qatorda) hujjatlari talab qilinadi.
- Yoʻl va gidrant masofasini tekshirish: Agar bina yoʻlga chiqish talablari yetarli boʻlmasa, avval 4 metrli yoʻlga 30 metr va gidrantga 20 metr masofa standartlariga javob berishini tekshiring.
Maʼmuriy vakil idorasi xizmat koʻrsatishi
Hwang Yunsang maʼmuriy vakil idorasi maxsus binolarga oid maxsus choralar toʻgʻrisidagi qonun doirasidagi obʼektlarni oldindan tekshirish, maxsus bino deklaratsiyasini tayyorlash va ilovaviy hujjatlarni tartibga solish hamda ularni shahar/tuman/viloyat maʼmuriyatlariga topshirishni amalga oshiradi. Shuningdek, ijroiy jarimalar toʻgʻrisidagi qarorlar boʻyicha fikr bildirish hujjatlari va maʼmuriy shikoyat soʻrovnomalarini tayyorlash ishlarini ham olib boradi. Shartlar haqida Qonunbuzuvchi binolarni qonuniylashtirish boʻyicha maxsus choralar — ariza berish obʼekti, tartibi va xarajatlari boʻlimida maʼlumot olishingiz mumkin.
Xulosa
- Qonunbuzuvchi binolarni qonuniylashtirish boʻyicha ariza berish muddati 2026-yil 17-dekabrdan 2028-yil 16-iyungacha davom etadi (Qaror ijro etuvchi nizom loyihasi).
- Ariza bilan birga arxitektor tomonidan tayyorlangan loyiha hujjatlari, dala tekshiruvi dalolatnomasi va yer huquqini tasdiqlovchi hujjatlar shahar/tuman/viloyat maʼmuriyatiga topshiriladi.
- 4 metrli yoʻlga 30 metr va gidrantga 20 metr masofadagi binolar yongʻin xavfsizligi nuqtai nazaridan toʻgʻri deb tan olinishi mumkin; toʻlanmagan jarimalar va ijroiy jarimalar esa bino reyestrida shartli ravishda qayd etiladi.
Ushbu maqola Hwang Yunsang maʼmuriy vakil idorasi tomonidan ochiq maʼlumotlar asosida tayyorlangan maʼmuriy yangiliklar boʻyicha yoʻlnomadir. Individual holatlarga nisbatan qoʻllanilishi boʻyicha tegishli organlardan tasdiqlash talab etiladi.